Кыргыз Республикасынын
Тышкы иштер министрлигине караштуу

Тышкы миграция департаменти

Кыргыз Республикасынын Тышкы иштер министрлигине караштуу Тышкы миграция департаментинин директору Т.Т. Каймазаровдун Түрк тилдүү мамлекеттер уюмунун II диаспорлык форумунда сүйлөгөн сөзү

Кыргыз Республикасынын Тышкы иштер министрлигине караштуу Тышкы миграция департаментинин директору Т.Т. Каймазаровдун Түрк тилдүү мамлекеттер уюмунун II диаспорлык форумунда  сүйлөгөн сөзү
  • 28 Мар 2022
  • 10641
  • 0

Урматтуу кесиптештер,

Урматтуу иш-чаранын катышуучулары, коноктор

 

Сиздер менен бүгүн учурашып, жолугушуп жатканыма терең кубанычтамын жана Осмон империясынын биринчи борбору болуп, учурда бүткүл түрк дүйнөсүнүн маданий борбору болгон Бурса шаарына суктануумду айтууга уруксат этиңиздер.

Учурдан пайдаланып, эки тараптуу кызматташуубуз түрк дүйнөсүнүн бирдиктүү үй-бүлөсүнөн чыккан эки боордош элдин жалпы маданиятына, тилине жана динине негизделген достук мамиледеги Түрк тарапка ыраазычылык билдиргим келет.

Ошондой эле Түрк тилдүү мамлекеттер уюмунун Катчылыгына дээрлик бүт түрк тилдүү мамлекеттердин өкүлдөрү катышып жаткан мындай маанилүү иш-чараны уюштуруп жаткандыгы үчүн терең ыраазычылык билдиргим келет.

Ошол эле учурда Абдулла Эрен мырзага жана Багдад Култаевич мырзага 2-Диаспоралар форумун жана тажрыйба алмашуу программасын уюштуруп, жылуу кабыл алгандыгы үчүн жеке ыраазычылык билдиргим келет.

Маалым болгондой, 2013-жылдын 14-майында Түркиянын борбору Анкарада түрк тилдүү диаспоралардын биргелешкен аракеттеринин Стратегиясы кабыл алынган. Анын концептуалдык идеялары түрк элдеринин жалпы баалуулуктарын эл аралык аренада коргоо жана жайылтуу, ар кайсы өлкөлөрдө жашаган түрк тилдүү элдердин коомго интеграциясы, укуктарын жана эркиндиктерин камсыз кылууда биргелешкен ишмердиктин артыкчылыктуу багыттары боюнча диаспоралык бирикмелердин мындан аркы ишмердүүлүгүнүн негизги лейтмотивин аныктаган.

Булардын арасында кыргыз элинин улуттук өзгөчөлүгүн, этникалык жана руханий өзгөчөлүгүн сактоого, алардын ортосундагы көп тараптуу байланыштарды чыңдоого жана өнүктүрүүгө салым кошууда,  мекендештерди бириктирүүгө жана тарыхый мекени менен экономикалык жана маданий байланыштарды чыңдоо боюнча иш-аракеттердин жана жашаган өлкөлөрүндөгү интеграциялык процесстерге колдоо көрсөтүүнүн эсебинен өлкөдө жана чет өлкөлөрдө алардын социалдык, укуктук жана экономикалык мүмкүнчүлүктөрүн жогорулатууда кыргыз диаспораларынын ролу чоң болууда.

Кыргыз диаспоралары маданий эстеликтерди, ошондой эле маданияттардын өз ара аракеттенүүсүн сактоо боюнча бул маанилүү иштердин айрымдарын өз мойнуна алышты.

Бүгүнкү күндө дүйнөнүн 24 өлкөсүндө кыргыз диаспора уюмдарынын жана мекендештердин бирикмелеринин 200гө жакын коомдук бирикмелери бар.

Чет өлкөдө туруктуу жашаган мекендештерди укуктук, социалдык-экономикалык, маданий, билим берүү, маалыматтык чөйрөлөрдө мамлекеттик колдоонун алкагында бир катар иш-чаралар каралган, анын ичинде:

- мекендештерге, тактап айтканда, чет өлкөлөрдөгү Кыргыз Республикасынын жарандарына укуктук колдоо көрсөтүүнүн алкагында ар кандай мүнөздөгү юридикалык жардам көрсөтүүдө колдоо көрсөтүлөт (чек арадан өтүүдөн баштап, келген өлкөдө мыйзамды сактоо, каттоого туруунун тартиби, эмгек акысын төлөтүү жана жарандын укугун коргоо багытында укук коргоо органдарынын өкүлдөрү менен иш алып баруу);

- маданий колдоонун алкагында кыргызстандыктарды чет өлкөлөрдө консолидациялоо, кыргыз маданиятын жана каада-салттарын жайылтуу максатында Кыргыз Республикасынын чет өлкөлөрдөгү мекемелери Кыргызстандын коомдук уюмдары менен биргеликте тематикалык форумдарды жана иш-чараларды үзгүлтүксүз өткөрүп турушат, алардын аянтчаларында жарандар кабыл алуучу өлкөлөрдүн кыргыздардын тарыхы, маданияты, кол өнөрчүлүгү, каада-салты жана жашоосу менен таанышууга мүмкүнчүлүк берилет;

- билим берүүнү колдоонун алкагында Кыргыз Республикасынын Билим берүү жана илим министрлиги өкмөттөр аралык жана ведомстволор аралык келишимдердин негизинде Кыргыз Республикасынын жарандарын чет өлкөлүк жогорку окуу жайларга окууга жиберет.

Мындан тышкары, мекендештерге - Кыргыз Республикасынын мурдагы жарандарына, алардын үй-бүлө мүчөлөрүнө билим берүү жана саламаттыкты сактоо кызматтарынан жеткиликтүүлүгүн алууда, ошондой эле ишке орношууда колдоо көрсөтүү максатында Кыргыз Республикасына инвестиция салуу үчүн шарттарды түзүү мүмкүнчүлүгүн эске алуу менен, чет өлкөлүк жарандыгын өзгөртүүнү талап кылбаган өзгөчө статус берүү жолу менен мурда Кыргыз Республикасынын жарандыгын алган чет мамлекеттердин жарандарына, алардын балдарына жана неберелерине чет өлкөлүк жарандыгы бар мекендеш статусун ыйгаруучу институт Кыргызстанда киргизилип жаткандыгын белгилей кетүү керек. Бул статус Түркиянын мурдагы жарандарына берилген Түркиянын өзгөчө “көк картасын” кандайдыр бир деңгээлде окшош.

Бул чаралар чет өлкөлөрдө жашаган мурдагы жарандар менен байланышты сактоого жана активдештирүүгө, коомдун туруктуу өнүгүүсүн жана туруктуу экономикалык өсүштү камсыз кылуу үчүн мурдагы жарандар аркылуу өлкөгө интеллектуалдык капиталды жана инвестицияларды тартууга шарттарды түзөт деп күтөбүз.

Ушул жылдын сентябрынын аягында Бурса провинциясындагы Изник шаарында ушундай эле аталыштагы көлдүн жээгинде өтө турган катышуучу өлкөлөрдүн маданий байланыштарын чыңдоо аркылуу дүйнөдөгү көчмөн элдердин маданиятын сактоо жана кайра жаратуу максатын көздөгөн IV Дүйнөлүк көчмөндөр оюндарынын өткөрүлүшүн өзгөчө белгилеп кетем. Уюштуруучулардын маалыматы боюнча, мелдешке дүйнөнүн 76 өлкөсүнөн 2050 этноспортчу катышарын билдирген.

Сөзүмдүн аягында Түрк тилдүү мамлекеттер уюмуна мүчө-өлкөлөрдүн диаспоралык уюмдарынын актуалдуу маселелери бул форумда талкууланып, мамлекеттерибиздин ортосундагы достукту жана бир туугандык мамилелерди сактоого жана түрк тилдүү элдердин жалпы кызыкчылыктарын жана жыргалчылыгын камсыздоого салым кошот деп ишенем..

Бул жерде бардык чогулгандарды жана бардык элдерди жаз майрамы - күн менен түндүн теңелүүсүнүн белгиси, адамзат тарыхындагы эң байыркы майрамдардын бири болгон Нооруз майрамы менен чын дилимден куттуктайм. Бардыгыңыздарга жакшылык жана бакубатчылык каалайм.

Көңүл бурганыңыздар үчүн чоң рахмат.

 

https://www.instagram.com/p/Cbo9ODdOoOx/?utm_medium=share_sheet

 

https://twitter.com/yurtdisiturkler/status/1508028973619499010?t=fax2VMcu42RPCrxIVw7qBw&s=08

 

https://twitter.com/yurtdisiturkler/status/1508073391638683652?t=FgKu0DrnB0iDvV3jn3fz5g&s=08

 

https://twitter.com/yurtdisiturkler/status/1507737017039441922?s=24